Vissershaven Urk 2

Toekomst visserij op Urk is onzeker

(foto’s: Kees Bakker)

Urk – Het is een dorp van tradities verweven met het water en een dorp waar geen zuurstof maar vis wordt geademd. Op het voormalige eiland Urk gooien generaties vissers al minstens duizend jaar de netten uit en wordt het vakmanschap met trots doorgegeven van vader op zoon. Maar de toekomst van de visserij is onzeker en de vraag is of de Urker schepen over een aantal jaar nog wel uitvaren.

 

Urk is het kleinste maar wel het snelst groeiende dorp van Flevoland (19.643 inwoners). In 2013 kent de gemeente het hoogste aantal jongeren; hier is bijna vier op de tien inwoners jonger dan twintig jaar. Hoewel de werkloosheid op Urk veel lager ligt dan in de rest van Flevoland, heeft ruim 20 procent van de inwoners enige of grote moeite met rondkomen blijkt uit onderzoek van GGD Flevoland. Op Urk is een groot deel van de bevolking afhankelijk van de kottervisserij (visserij op vooral platvissen en garnalen), hetzij als visserman, hetzij als vishandelaar of visverwerker. Zo’n 392 bedrijven zijn voor 100 procent gericht op vis, 133 bedrijven hebben een watergebonden activiteit (maritiem). En daar zit het knelpunt, want de vissector zit al tijden in een neerwaartse spiraal. Een groot probleem is de torenhoge brandstofprijs, waardoor een groot deel van de schepen niet meer rendabel is, en de lage prijs voor de vangst.

 

Visquota

Nederlandse regels zijn door de jaren heen flink aangescherpt en De Europese Unie heeft vangstquota ingesteld om overbevissing tegen te gaan en bedreigde vissoorten te beschermen. In de jaren ’80 vingen de Urkse vissersmannen nog zo’n 150 duizend ton per jaar aan platvis, in 2005 reduceerde dit aantal tot 50 duizend ton per jaar. Dit had als gevolg dat de consument op zoek ging naar alternatieve vissoorten. Inmiddels mag er weer 110 duizend ton platvis opgevist worden, maar wordt het nog maar door weinig mensen gegeten. Vissers blijven zitten met hun vangst en de prijzen kelderen naar beneden. Een Urkse visser vertelt geëmotioneerd in Dagblad Trouw dat hij in ruim twintig jaar de Nederlandse kottervloot zag slinken van 600 Nederlandse schepen tot ongeveer 250 en veel bedrijven aan het visserijbeleid kapot zag gaan. In maart dit jaar staakten de Urkers omdat ze van mening zijn dat ze van handelaren te weinig betaald krijgen voor tong en schol, waardoor het niet meer loont om uit te varen.

(foto: Kees Bakker)

(foto: Kees Bakker)

 

Duurzamer vissen

De Europese Unie heeft veel over de Nederlandse visserij te zeggen, tot grote onvrede van veel Urkers. Zij vinden dat ze hun vrijheid kwijt zijn en voelen zich benadeeld door al die regelgeving. Toch zullen de vissers hun verouderde vistechnieken los moeten laten en moeten investeren in nieuwe om te kunnen overleven. Duurzame vistechnieken zullen namelijk de komende jaren een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Een rendabele visserijmethode waar al enige Urkers gebruik van maken is pulskorvisserij. Dit is een techniek die veel duurzamer is door brandstofbesparing en voor minder bijvangst zorgt (vangst van andere diersoorten waarop niet bedoeld gevist wordt). De netten bij pulskorvisserij zitten vast aan een soort vleugel. Aan beide kanten van de boot gaan de netten het water in zodat de neus, de voorkant, het zand raakt en de netten goed in positie houdt vlak boven de zeebodem.

 

Bij de oude technieken werden de netten met zware kettingen over de bodem gesleept, wat veel meer brandstof kost. Daarnaast bevatten de nieuwe netten kabels met een elektronisch pullsysteem. Dit systeem geeft kleine stroomstootjes aan de bodem van de zee waardoor de platvissen onder het zand vandaan komen. Als ze onder het zand vandaan zijn, belanden ze automatisch onder het net. Niet iedereen kan zomaar overstappen op deze techniek, want je hebt een vergunning nodig. De wachtlijsten zijn lang, maar het goede nieuws is dat de Europese Unie steeds meer vergunningen verstrekt om duurzaam te gaan vissen. Ook wordt er gebouwd aan een nieuw type, zeer zuinige kotter met lage kosten die vissers een goed toekomstig perspectief geeft.

 

Fel tegen pulskorvisserij

Het is een oplossing die voor een aantal Urkers helemaal niet goed in de oren klinkt en voor sommige zelfs financieel onhaalbaar is. Banken kunnen of willen niet altijd helpen om geld te lenen. Veel bedrijven staan al flink in het rood en de banken mogen dan geen geld meer verstrekken. Visser Klaas de Vries geeft in een interview voor de website Noordzeevissers aan dat hij nieuwe vistechnieken niet ziet zitten. Hij is fel tegen pulskorvisserij omdat het volgens hem ‘alles dood’ maakt. ‘Er zijn landen, daar hebben ze elektrisch gevist, en daar zwemt geen vis meer,’ reageert hij. Maar veel keus heeft hij niet, geeft hij toe. ‘We kunnen niet anders. We moeten doorgaan net zo lang totdat de bank zegt dat het einde verhaal is.’

Vissersmonument Urk

Meer samenwerking nodig

Gemeente Urk heeft een plan opgezet om de vissector en de maritieme sector de komende jaren te versterken en de groeiende beroepsbevolking op te vangen. Vanuit het onderwijs worden nieuwe opleidingen ontwikkeld gericht op binnenvaart en koopvaardij. Door het toekennen van subsidies wil de gemeente een Maritiem kenniscentrum ontwikkelen. Daarnaast gaat de gemeente de visserijketen versterken door samenwerking en kennisuitwisseling te stimuleren. Stichting Blue Port Urk zal een belangrijke schakel zijn om samenwerking te stimuleren tussen vissers onderling en tussen partijen in de keten. De verwachting is dat visprijzen, vooral die van schol maar uitgezonderd tong, laag blijven. Om betere prijzen te krijgen en rendabel vissen mogelijk te maken, is het nodig dat vissers naar aansluiting zoeken in de keten.

(foto: Kees Bakker)

(foto: Kees Bakker)

 

Aanlandplicht

Een nieuwe beleidsregel die veel vissers schrik aanjaagt, is de aanlandplicht die de Europese Commissiedit jaar invoert om teruggooi te voorkomen. Vissers doen dit als de vangst bijvoorbeeld beschadigd is, de vangst weinig waarde heeft (denk aan zeesterren en kwallen) of de vis te klein is. De EU ziet dit als verspilling en verwacht door teruggooi te verbieden dat de visserij zal gaan investeren in innovaties die hun visserij selectiever zal maken. Door anders te vissen met reeds bestaande tuigen, door nieuwe technieken te ontwikkelen, en door in andere gebieden of tijden te vissen kan bijvangst deels vermeden worden, stelt de EU. Vissen zal hierdoor minder ecologische impact hebben en betere visbestanden bevorderen.

 

De toekomst zal uitwijzen wat voor impact de aanlandplicht zal hebben op de Urkse visserijsector. De vissers zelf maken zich grote zorgen dat de impact op vangst, verwerking en afzet enorm zal zijn. Deze week is bekend gemaakt dat zo’n 130 vissorteerders op Urk hun werk dreigen kwijt te raken. De vissorteerders zijn niet meer nodig omdat de afslag een sorteermachine heeft aangeschaft. Daardoor zouden de sorteerders vanaf juni volgend jaar overbodig worden. Wethouder Geert Post van Visserij gaat uitzoeken in hoeverre de gemeente iets voor hen kan betekenen. De visafslag was vroeger van de gemeente Urk voordat het bedrijf werd geprivatiseerd.

Gerelateerd nieuws

FlevoZine | Contact

postbus 283, 8200 AG Lelystad

email: via contactformulier

0320 - 840 310

FlevoZine | Categorie
FlevoZine | archief